lapsusofil

sobota, 27 grudnia 2025

Krótko, jak zwykle, o filmie "Niedziele"

Niedziele reż. Alauda Ruiz de Azúa Hiszpania-Kraj Basków 2025/

Kino religijne nie kojarzy się zbyt dobrze, szczególnie polskie kino religijne – hagiograficzne „czyńmy dobro” brzmi natrętnie i kiczowato po wyjściu z kina po kolejnej wizji polskiego świętego, walczącego za Boga i Ojczyznę. Ktoś mi powiedział ostatnio, że Boga próżno szukać w polskim Kosciele, który bardziej stoi dziś na straży tradycji i wartości narodowych niż Wiary. Polski Bóg stał się polityczny, cóż robić? Trzeba zatem spojrzeć z dystansu, wyjść do tego co katolickie, czyli powszechne. Takim wyjściem był dla mnie baskijski film „Niedziele” – film bardzo skromny, cichy, ale bardzo autentyczny i prawdziwy. „Niedziele” to historia 17-letniej Ajnary, która żyje pod jednym dachem z ojcem, babcią i rodzeństwem. Łączy ich trauma po tragicznej śmierci matki, żony i córki. Często odwiedza ich ciotka, siostra taty, która nie kryje znużenia ciągłym roztrząsaniem rodzinnej tragedii. Przez ból żałoby do Ajnary dociera głos Boga, coraz bardziej pragnie odejść do zakonu z bardzo surową klauzurą, ale nie wie do końca, czy jej powołanie jest autentyczne i szczere. Postawa dziewczyny polaryzuje członków rodziny – wszak Ajnara chce ich opuścić na zawsze, zostawić samych wobec tragicznych wspomnień, a może chce od nich po prostu uciec?

Wiele egzystencjalnych pytań rodzi ta prosta z pozoru historia. Wszystko tutaj takie skromne i wyciszone, a przecież wciągające przez swą uniwersalną prawdę o człowieku wobec sytuacji granicznych. Celowo posługuję się terminologią egzystencjalistów, bo „Niedzielom” bliżej do tego nurtu filozoficznego niż do katechetycznych historii z podręczników do religii.

„Niedziele” Alandy Ruiz De Azny to kino szlachetne i czyste jak łza, Film z ducha Simone Weil i Edyty Stein. Dzieło zostało docenione i nagrodzone na festiwalu w San Sebastian. Ode mnie 8/10

czwartek, 13 listopada 2025

Projekt życie - moje koncerty

20.12.2025 Acid Drinkers i Turbo - Spodek

14.11. Kirszbaum i Pablopavo w Muzeum Monet i Medali

8.11 Koncert muzyki filmowej w Regionalnym Ośrodku Kultury w Częstochowie. Kwartet smyczkowy częstochowskich filharmoników.

7.11.2025

Closterkeller "Argento Tour" Muzyczna Meta

30.10 Maison Dieu - Muzyczna Meta

28.10.

Helloween i Beast in Black Spodek Adam, Darek

4.10 Jaguar/ Bad Taste / Kiluminatti - Muzyczna Meta

3.10 Pablopavo i ludziki - Biblioteka Śląska - Katowice

6.09. Nocny kochanek i Dziwna Wiosna. Paprocany "Rok na plaży" Józek

24.08.25 Chłopcy z Placu Broni - Dożynki, Blachownia

22-23.08.2025 Majka Jeżowska, Izabella Trojanowska - efka Częstochowa

19.08. 25 Gojira i Kerry King - Tauron Arena Kraków

8.08.25 Mastodon, Ministry, Obituary, Kylesa, Between Bury and Me - MCK Katowice

2.08.2025 Iron Maiden - Warszawa, Narodowy

7.07. 25 Judas Priest - Atlas Arena Łódź

28.06.2025 - Armia, Titus and Tommy Gunn, Waluś Kraksa Kryzys, Kryształ - Liswartarock Festiwal

20.06.25 Nenufar, Vae Solis - Muzyczna Meta

6.06. 2025 - TLove Myslovitz, EMO - Sosnowiec Fun Festival

5.04.2025 She Past Away, Undertheskin - Kraków, Kamienna

8.03.2025 Patriarkh, Shandohm, Nenufar, Doctor Visior - Wiatrak, Zabrze

15.02.2025 Toguslav B. Muzyczna Meta

31.08.2024 The Exploited, GaGa, Zielone Żabki - Wiatrak Zabrze

13-16.07. 2023 Castle Party Deine Lakaien, Laibach, Therion i inni

24.06.2024 Pidżama Porno, Dziwna Wiosna, Klangor, The Corps - Liswartarock 2024

13.11.2021 XIII Stoleti i Batalion d'Amour Wiatrak PDK

18. sierpnia 2019 Oddział Zamknięty, Farben Lehre, Leniwiec

29. września Kobranocka, Sztywny Pal Azji, Róże Europy

5.11.2017 T. Love - Stacherczak

13-16.07. 2017 Castle Party Bolków - Tiamat, My Dying Bride, Vive la Fete, Rome, Frank The Baptist. Oberschlessien i inni

17.12.2016 Kat i Roman Kostrzewski w Teatr from Poland

2.12.2016 Kobranocka, Sztywny..., Róże - Kłobuck MDK

5.11.2016 T. Love w Teatr from Poland

4.11.2016 Nocny kochanek w Teatr from Poland

9.07.2016 Atłas NML - Teatr from Poland

15.07.2013 Mike Patton i Monde cano - Nowe Horyzonty Wrocław

28.11.2011 Hard Rock Heroes Festival Whitesnake, The Answer, TSA, Kruk

10.08.2011 Judas Priest, Morbid Angel, Exodus, Vader - Spodek

30.10.2025 Deep Purple Spodek Katowice

19. czerwca 2010 Mettalica. Slayer, Megadeth, Antrax, Therapy? - Big Four Milovice, Czechy

30.04.2009 - Bugdie, Klub Tramwaj

27.09.2008 Hardrocker Festival - Omen, Sacred Steel, Crystal Viper

8.03.2008 Megadeth, Satyricon, Dillinger Escape Plan, Marduk, Flotsam&Jetsam - Metalmania, Spodek, Katowice

13-16 lipca 2006 Masters of Rock Vizovice

29.05.2005 Iron Maiden, Nightwish, Kreator - Mystic, Stadion Śląski

7.11.2003 Iron Maiden, Kat - Mystic Festival - Wrocław

14.04. 2000 The Cure Hala Sportowa, Łódź

13.08.1991 AC/DC Metallica, Queensriche - Stadion Śląska

18.08.1990 Rolling Stones - Strahov Praga

niedziela, 5 października 2025

Jedna bitwa po drugiej. Szukam odpowiedzi na pytanie, dlaczego to taki ważny film.

Zacznę od świeżych wrażeń po seansie - „Leonardzie DiCaprio - takiego chciałbym cię oglądać zawsze! Ale nie zawsze mi po drodze z PTA i jego wizją kina, często jestem umęczony, ale gdy bierze się za bary z Pynchonem (w tym wypadku Vineland, wcześniej Wada ukryta) to budzi się we mnie czysta, kinomaniacka radość. Kto nie był lewackim bojówkarzem za młodu, ten nie będzie dobrym ojcem - tak ująłbym rzecz w ekstremalnym skrócie, bo to jakby pynchonowski remake filmu "Tato" . Szalona jazda! Co za kadry, co za muzyka, co za aktorstwo! Po prostu SZTOS! 9i pół/10!

Ten film wymyka się krytykom, tzn. ciężko powiedzieć, na czym polega jego wyjątkowość, skoro dużo tutaj „ukradzionych” rzeczy?

Do całego zestawu skojarzeń, proponowanych przez krytyków, dodałbym wszak „Big Lebowskiego” w szlafroku, wiecznego buntownika, który chce tylko, żeby wszyscy dali mu święty spokój i bardziej od Tarantino dostrzegłbym inspirację groteskowym kinem braci Coen, a najbardziej „Jedna bitwa po drugiej” kojarzy mi się z „Arizona Junior”. Ale zupełnie mi te gry groteskową konwencją nie przeszkadzają, bo, parafrazując poetę, Victora Ficnerskiego, „wszyscy kradniemy od wszystkich”.

Co zatem wywołuje mój podziw? Oto widzę na ekranie swoje wewnętrzne przeczucie, że nie ma dobrego fanatyzmu i ten perfidny pomysł Perfidii, żeby połączyć DNA dwóch fanatyzmów – pomysł diabelski i genialny (trzeba obejrzeć JBPD, żeby pojąć to diabelstwo – kolejne skojarzenie z „Dzieckiem Rosemary” zatem). Nie ma dobrych fanatyzmów, mówi PTA, każdy fanatyzm jest okrutny i groteskowo śmieszny, gdy spojrzeć nań z dystansu.

Ale jest coś, co wynosi „Jedną bitwę po drugiej” ponad poziom ponurej groteski o ludziach-monstrach. Tym czynnikiem jest relacja Dude-Bob-DiCaprio – córka. W istocie swej jest to film o bezwarunkowej miłości rodzicielskiej (o przewrotności tego, co tu nazwałem rodzicielstwem, też dowiecie się dopiero z seansu). Dla PTA, który często w swych filmach jest ponury i ciężki, ta relacja jest wyzwoleniem, ucieczką z chaosu świata – bo przecież jest to w dużej mierze film drogi, w czasie której stawiamy sobie pytanie, która z toczonych bitew jest dla nas najważniejszą.

I jest jeszcze jeden element groteskowej konwencji w tym filmie – to proza Thomasa Pynchona (inny film PTA „Wada ukryta”, też powstał w oparciu o prozę tego autora) . Proza szalona i nie poddająca się łatwym klasyfikacjom, ale mająca swoich gorliwych zwolenników – obraz Ameryki, skupiający skrajności i przeciwieństwa w krzywym zwierciadle.

„Jedna bitwa po drugiej” to szalone kino, pomieszanie wszystkiego ze wszystkim, które jednak mimo wszystko porządkuje nasz świat pogrążony w chaosie. W tym właśnie upatruję wyjątkowości filmu PTA – w uporządkowaniu kosmicznego bałaganu, który nas otacza, bez stawania po jednej ze stron. Bo prawda jest gdzie indziej niż po którejś ze stron barykady. W przypadku „Jednej bitwy po drugiej” są to ramiona osoby, która jest dla nas właśnie tym kosmicznym porządkiem. A my? W związku z tym? Musimy po prostu o tym pamiętać, nawet jeśli ktoś miał pomysł, by stworzyć ją jako diabelski twór zniszczenia.

niedziela, 17 sierpnia 2025

Cztery sierpniowe horrory

Chciałbym porównać trzy filmy – trzy filmy grozy i zrobić takie małe zestawienie pod kątem sierpniowych premier kinowych, bo znakiem współczesnych czasów jest, że groza i posoka trzęsie naszymi ekranami kinowymi. A na koniec bonus.

Zacznijmy od „13-stu dni do wakacji” w reżyserii Bartosza M. Kowalskiego, naszego specjalisty od slasherów, ale to taki slasher z podszewką – bohaterowie są zamknięci w „elektronicznym” domu-twierdzy, gdzie rozgrywa się krwawa wyliczanka. Mamy tu imprezę, luksusowy dom, bogate dzieciaki i kulejące relacje międzyludzkie. Film stawia ważne kwestie – czego brakuje tym młodym ludziom, dlaczego czują się się tak nieszczęśliwi i zagubieni w bezpiecznych, złotych klatkach. Okazuje się, że te luksusowe domy wcale nie są takie bezpieczne, za to rzeczywiście mogą okazać się klatkami. I tylko trochę szkoda, że reżyser nie wszedł w ten temat głębiej, a zadowolił się konwencją gatunkowego kina rozrywkowego, bo „13 dni do wakacji” obiecywało coś więcej. Mogło być coś z „Parasite’a”, coś z „Dojrzewania”, ale ostatecznie film poprzestaje na kolejnej części „Krzyku”. Co ważne, wizualnie film Kowalskiego jest dopracowany i nie odbiega od innych tego produkcji, a w wielu przypadkach je przewyższa. 6/10

"Oddaj ją" reż. Phillipou Bros. Rzadko mam tak rozbieżne uczucia odnośnie filmu. Z jednej strony "Oddaj ją" zniechęca, odstręcza widza swoim turpizmem, z drugiej ten "gnijący" film wydaje się tak prawdziwy, wynikający z autentycznej traumy i niezgody na śmierć, w szczególności śmierć przedwczesną. Bracia Phillipou połączyli w swoim filmie rzeczy nie do pogodzenia. Ten efekt nie jest łatwy do zaakceptowania, ale wyraża olbrzymi gniew i bunt wobec brutalnej rzeczywistości, gdzie codziennie tragedie czekają na nas tuż obok. Myślę też, że temu filmowi trzeba czasu, aby go oswoić. Bardzo brzydki film o brzydkich sprawach. 6/10

Zniknięcia reż. Zach Cregger Jeśli chodzi o kino grozy to masterpiece - perfekcyjny scenariusz, doskonałe zdjęcia, muzyka, montaż. Wszystko tu gra i jest na swoim miejscu. Ekspozycja jest w tym filmie prowadzona w mistrzowski sposób – powoli wchodzimy w historię zniknięcia grupy dzieciaków z jednej klasy w pewnym małym miasteczku. Następnie przyglądamy się tej historii z perspektywy poszczególnych bohaterów, gdzie historie zazębiają się i prowadzą nas stopniowo do rozwiązania tajemnicy. "Horror Kingowy" (wpływ „króla horroru” widać, słychać i czuć, ale nazwiska Stephena Kinga nie zobaczymy w napisach końcowych) to właśnie horror nie tylko z rąbanką na ekranie, ale przede wszystkim z tajemnicą, baśniową atmosferą, która jest ważniejsza od brutalnych, krwawych scen i w tej kategorii „Zniknięcia” mają u mnie ocenę10/10, jednak wszystko to już było, wszystko to już kiedyś widziałem, dlatego w kategorii „open” daję ocenę 7/10.

I na koniec Together reż. Michael Shanks – body-horror, czyli kolejny odcień grozy we współczesnym kinie, ale tym razem połączony z melodramatem. Czy takie ryzykowne połączenie dwóch skrajnych gatunków mogło się powieść? Powiedziałbym - średnio, ale pomysł oryginalny i godny uwagi, takie 5/10, więc na tle obejrzanych ostatnio filmów grozy "Oddaj ją" i "Zniknięć" wypada raczej przeciętnie.

Doman

lapsusofil

Dom (zly)

wtorek, 30 grudnia 2025

Książki 2025/36 tytułów